Ik heb Hakkan Yildirim van Tomorrow Energy gevraagd eens uiteen te zetten hoe ons elektriciteitsnet is opgebouwd.
Het is omvangrijker dan we snel denken. Dat maakt ook dat aanpassingen niet altijd ‘even rap’ gerealiseerd kunnen worden. Er spelen grote belangen en er zijn veel verschillende spelers. Het is belangrijk dat het daarbij ook wel een eerlijk speelveld blijft.
Hakkan neemt ons in twee video’s eerst mee langs het elektriciteitsnet EN daarna in de tweede video langs de oplossingen die opslag in batterijen ons gaan bieden. Dat laatste is iets dat in Nederland nu vol in ontwikkeling is.
opslag
OOK in Nederland is er in ieder geval één situatie denkbaar waarbij het bezitten van een huisbatterij rendabel is.
Er zijn daarvoor verschillende voorwaarden van belang.
De eerste voorwaarde is dat je veel meer zonnepanelen hebt liggen dan je aan stroom verbruikt.
De tweede voorwaarde is dat je een dynamisch stroomcontract hebt, waarbij je de stroom per uur afrekent.
De derde voorwaarde is dat je een flinke capaciteit in je huisbatterij hebt, waarmee je tenminste één, maar liefst zelfs meerdere dagen kan overbruggen.
Alleen dan kan het rendabel zijn.
Waar je op dat moment enorm alert op moet zijn, is wanneer je eigen stroom gebruikt en wanneer je opkoopt. (Daar kan AI een enorme rol in gaan spelen!)
Iedere avond en nacht moet je voor stroom betalen en wil je dus vooral je eigen batterij als bron voor je elektriciteit gebruiken.
Overdag heb je zonne-energie van je eigen panelen. Die energie kan je direct gebruiken en gebruik je om de batterij maximaal op te laden. Een elektrische auto bezitten en ook gebruiken om die batterij op te laden of leeg te trekken is een pré.
Is dit ook mogelijk zonder zonnepanelen te bezitten?
In de zomer is dat zeker mogelijk. In de winter heb je dan wel een probleem. Omdat je in het eerste scenario (veel) meer zonnepanelen hebt dan je nodig hebt, heb je op zonnige dagen in de winter je eigen stroom. Kan je mogelijk zelfs je batterij opladen.
Heb je geen zonnepanelen, dan is de winst in de winter veel minder. Stroom kost in de winter overdag en ’s nachts altijd veel. Je kan zonder zonnepanelen dus veel minder opladen op goedkope momenten en je batterij gebruiken op dure momenten.
Ik ben daarom van mening dat het eerste scenario het beste is. Heb je de batterij vol, dan kan je altijd nog aan het net leveren. Het levert misschien niet veel op, maar alle beetjes helpen om de zaak rendabel te maken.
Helemaal mooi zou het worden als je je stroom lokaal ook mag vermarkten. Bijvoorbeeld via een wijkcentrale. Zo ver is het nog lang niet en mogelijk komt dat er zelfs nooit van.

Het probleem van opslag in batterijen is dat die energie niet zo lang bewaard kan worden. Je verliest anders te veel. Het moet dus anders als we ook de winter willen overleven met duurzame energie.
Nu is belangrijk te weten dat we zo’n 70% van de energie in huizen verbruiken aan verwarming. Als je dat dus kan afvangen, dan maak je slagen.
Een dorpsgenoot ontwikkelde een systeem waarbij hij de elektriciteit van zonnepanelen in de zomer omzet in warmte die hij laat opslaan in stenen.
Door warmte in steen op te slaan kan je veel warmer energie bewaren dan opslaan in water. Water gaat immers op 100 graden koken. Dat is nie thandig. De stenen kan je wel tot 500 graden opwarmen.
Door nu een enorme hoeveelheid warm te maken en daar waterbuizen doorheen te laten lopen kan je die extreme warmte gebruiken voor verwarming. Het is maandenlang op te slaan en je kan er maandenlang warmte uit onttrekken.
Het mooie is, het is allemaal bestaande technologie. Immers, gewone zonnepanelen en goedkope stenen of beton. Het hoeft niet mooi te zijn, als het maar warmte weet vast te houden. Er zal dus nooit een tekort aan steen zijn en ben je er ooit klaar mee, dan zijn die stenen klaar om op een andere manier gebruikt te worden.
De wisselaar voor de warmte is ook bestaande technologie. Warmtenetten gebruiken dit ook.
Helaas is mijn eigen gemeente wars van experimenten. Ik had graag samen met wat buren een experiment gedaan. We hebben hier ook de ruimte.
Maar ze durven het (nog) niet aan.
Hier meer over het systeem
Mijn collega Jack Hoogland was me gisteren net een paar uur voor. Ik stond op het punt een artikel te schrijven over de inzet van zonne-energie in de VS.
Jack heeft echter een iets andere insteek in het verhaal.
In de VS is de ontwikkeling van zonne-energie de laatste jaren sterk achtergebleven. De vorige president zag er niets in, want die wilde de Amerikaanse steenkoolmijnen weer volledig openen. Op zonnepanelen uit het buitenland kwam een forse importheffing en elektriciteitsbedrijven in de VS kregen de vrije hand om het hun klanten zo moeilijk mogelijk te maken.
Het is helaas voor Amerikanen geen uitzondering dat je letterlijk maanden moet wachten op de aansluiting van de zonnepanelen. Je moet deze namelijk door de elektriciteitsmaatschappij laten aansluiten en die partij mag dan ook bepalen of en hoeveel geld je voor je opgewekte maar niet gebruikte stroom krijgt.
Niet alleen is de aanleg van een paar panelen dubbel zo duur ten opzichte van Europa, maar stroom die je zelf niet afneemt levert je in de VS vaak vrijwel niets op. Je moet dus haast wel OOK een accu aanleggen om de zaak rendabel te maken.
President Biden wil dat er meer zonne-energie gebruikt gaat worden en heeft daarom de importheffing op panelen opgeheven. Dat scheelt de Amerikaanse consument tenminste 30%.
De vraag naar zonnepanelen zal in de VS dus zeker toenemen en daarmee de omzet voor de Chinese fabrikanten.
Maar er zijn meer zaken om rekening mee te houden. OOK in Europa!
Het probleem is namelijk dat zonne-energie het hele elektriciteitsnet instabiel maakt. Je weet immers nooit hoeveel stroom de steeds talrijker wordende panelen opwekken. Het kan veel te veel zijn, en het kan ook ineens te weinig zijn. Iedere avond en nacht is er geen stroom.
Wat naar mijn idee dus een veel grotere markt gaat worden, is de opslag van die duurzame opgewekte energie.
Hoe de batterijen er uit gaan zien, dat weet ik niet, maar er geen honderden miljarden geïnvesteerd worden in huisaccu’s, wijk batterijen en systeembatterijen die verplicht gaan worden bij iedere grote toepassing van zonnepanelen. Geen nieuw zonneveld zonder ook een eigen grootschalige opslag van de energie.
Het grote elektriciteitsnet moet namelijk stabiel gehouden worden.
Ik ben het dus eens met Jack dat er een groeimarkt gaat ontstaan, maar ik ga het niet alleen zoeken in grondstoffen, maar zoek het ook in de ontwikkelingen en productie van batterijen. Ik zoek het vrijwel zeker niet in de zonnepanelen of windmolens aanbieders.
Hoe mooi zou het zijn als je je elektrische auto batterij in enkele minuten kan opladen?
Onder lab condities is het in Israël al gelukt om voor een rit van 150 kilometer de batterij in vijf minuten op te laden. Het bedrijf denkt tot 2025 nodig te hebben om dit commercieel klaar te hebben.
Wat er in de basis voor nodig is, is dat je met een veel hogere capaciteit kan opladen.
Je moet dus in staat zijn om snel heel veel energie te verkrijgen. Dát kan alleen als het laadstation een eigen opslagcapaciteit heeft, want zo maar dat soort capaciteit vanuit het netwerk trekken gaat problemen geven.
Zo’n eigen accu bij het laadstation is voor wat betreft de duurzaamheid niet zo’n goed idee. Immers gaat er bij iedere overzetting van batterij naar batterij de nodige elektriciteit verloren. Je bent dan wel sneller met opladen, maar je voetafdruk neemt wel flink toe door dat snelle laden.
De beste weg is dus langzaam laden en ritten maken die dusdanig kort zijn, dat snelladen nooit nodig is.
Is beleggen in deze technieken interessant?
Je zou het wel denken, maar één van de voorlopers is een Israëlisch bedrijf dat niet beursgenoteerd is. In het lab kunnen ze het al, maar ze denken tot zeker 2025 nodig te hebben om het commercieel rond te krijgen. Dat schiet dus nog niet echt op.
Met de helft van de westerse bevolking wonende in dusdanige huisvesting dat eigen oplaadpunten onmogelijk zijn, is rustig in de nacht laden voor een flink deel van de bevolking niet mogelijk. Voor hen zou dus snelladen ideaal zijn, ondanks de grotere voetafdruk die het geeft.
Eén van de grootste uitdagingen van de komende tien jaar is hoe we op grote schaal energie kunnen gaan opslaan. Te vaak wordt nog gedacht in de vorm van batterijen. Zelfs visionair Elon Musk van Tesla denkt eigenlijk alleen maar in de vorm van batterijen maar dan wereldrecord groot.
In Nederland zal tot in ieder geval het jaar 2020 de salderingsregeling van toepassing zijn. Je krijgt als eigenaar van zonnepanelen de overdag te veel geproduceerde energie vergoed door de elektriciteitsmaatschappij. In de avond, als je panelen niets meer opleveren, maar je wel stroom nodig hebt, neem je de stroom weer af.
Maar liefst 25% van alle geproduceerde aluminium die klaarligt voor gebruik is in handen van Goldman Sachs. Deze zakenbank kwam er achter dat er een bepaalde tijd staat voor opslag van metaal. Je mag dat, als grote speler, maar een bepaalde tijd in een opslagplaats vastleggen. Daarna moet het de markt op, of versleept worden naar een andere opslagruimte.