In de jaren voorafgaand aan de huizen- en bankencrisis van 2008 waren Nederlandse gemeenten grote spelers op de lokale grondmarkt. Menige gemeente had een uitgebreide grondportefeuille in de eigen gemeente opgebouwd en vooral boeren konden er van op aan dat de gemeente altijd wel interesse had. Soms zelfs wel meer dan gezond was, want menige boer wilde in de goede tijd wel aan ontwikkelaars verkopen, maar werd gedwongen eerst de grond tegen een lage prijs aan de gemeente aan te bieden.
Toen kwam de crisis.
Ineens was die grond niets meer waard. Stukken agrarische grond waar de gemeenten makkelijk 18 euro per vierkante meter voor hadden gegeven, werden afgeboekt op nul.
De spaarpotten van gemeentes waren in nu waardeloze grond gaan zitten.
De positie werd afgeboekt en in veel gevallen tegen lage prijzen bijna weggegeven aan ontwikkelaars die zo vriendelijk waren de grond van de gemeente af te nemen. Dat was eens maar nooit meer verzuchte menige wethouder.
We zitten nu in 2019 en gemeentes willen ontwikkelen, want het is al een paar jaar economisch goed gegaan. Er is echter geen grond meer en wat er is, moet op de vrije markt aangekocht worden. Grondbezitters gaan niet akkoord met 18 euro per meter. Ze weten ook wel dat na de bestemmingsplan wijziging de grond 150 tot 500 euro per vierkante meter waard is.
Ze willen dus niet tegen afbraakprijzen aan de gemeente of andere projectontwikkelaars leveren. Zelf ontwikkelen gaat echter ook niet, want het stuk grond is daar vaak veel te klein voor. Veel grote ontwikkelingsplannen blijven nu dus liggen omdat de benodigde grond door de versnipperde eigendommen niet verkregen kan worden. Een mooi voorbeeld van hoe wij zelf de economie weer om zeep helpen en de nieuwe crisis inluiden.
Wat is wijsheid?
De gemeente weer een grondpositie laten opbouwen? Ik denk het niet. De timing van de gemeente is altijd hondsberoerd. Ze willen nu weer kopen terwijl de markt heter dan heet is.
Grondeigenaren onteigenen? Lijkt me ook niet echt een chique zet. Hoe onbetrouwbaar wil je als overheid overkomen? De grond in de periode tot 2008 snaaien van eigenaren en dan vervolgens in de periode van 2008 tot 2013 heel graag tegen ramsj prijzen afstoten en nu in 2019 weer opeisen? Welke rechter gaat daar in mee?
Van een gemeente mag wat meer lange termijn visie verwacht worden.
De zaak aan de markt overlaten?
Uiteindelijk is dat in grote lijnen de weg. Toch ben ik van mening dat van de gemeente wel een smerende werking verwacht mag worden. Gesprekken met grondeigenaren voeren en hen ook laten zien dat het grote plaatje ook voor hen interessanter is dan op de grond blijven zitten en zien dat er dus niets gedaan kan worden.
Helaas zien we dat sommige grondeigenaren te veel eurotekens in de ogen hebben en liever 100% van niets, dan 5% van heel veel. Creatieve gemeentes moet het toch lukken om meestal de grondeigenaren wel mee te krijgen in de ontwikkelingsplannen. De regie zou echter in de markt moeten liggen, niet bij de gemeente.
