Gisteren gaf ik al aan dat de vooroorlogse productie van 14.000 granaten per maand in het westen ondertussen al is opgevoerd naar 28.000 granaten per maand. De productie moet nu steeds verder opgevoerd worden, tot 100.000 granaten per maand eind 2026.
De vraag is of het zo ver gaat komen. Wat we namelijk steeds meer zien is dat Oekraïne met kleine drones werkt die net zo’n uitwerking op tanks hebben als de granaten.
Oekraïne heeft de beschikking over tienduizenden drones en daaronder hangen ze veel kleinere rpg granaten. Het effect op de tanks en gevechtsvoertuigen is hetzelfde.
Het hebben van veel granaten is makkelijker, want iedere drone heeft een operator nodig, terwijl een artilleriestuk met een kleine bemanning tientallen granaten kan afvuren. Die granaten zijn onderweg ook niet tegen te houden. De drone kan minder snel op de gewenste plaats zijn en is eventueel te onderscheppen.
De drone is veel goedkoper en heeft als voordeel dat deze soepeler inzetbaar is. De drone kan onderweg ook andere prioriteitsdoelen krijgen.
Het voordeel van de drones is dat Oekraïne in staat is deze zelf te maken. Ze produceren er al duizenden per maand.
De drone operators hebben daarbij een veiliger rol, want hoewel ze dicht bij het front moeten zijn, is hun plek op het slagveld voor de vijand minder snel zichtbaar.
productie
In het westen moet de productie van wapens en vooral munitie fors omhoog.
Dat is een probleem omdat energie en grondstoffen duur zijn en personeel niet snel gevonden is.
Bedrijven kunnen maar niet ‘even’ een extra productielijn openen, terwijl de bestaande lijnen puur uit efficiency overwegingen al maximaal ingezet werden.
Extreem efficiënt werken heeft zijn nadelen en één zo’n nadeel is dat productie uitbreiding dan niet makkelijk is.
Toch moet het gaan gebeuren, want als Oekraïne de Russen niet snel weet te verslaan kan deze oorlog nog jaren gaan duren.
In dat geval komt er een acuut tekort aan bepaalde munitie.
Het westen was niet ingesteld op een zo’n groot conflict als nu in Oekraïne.
Bedrijven in de wapenindustrie durven de enorme investeringen in nieuwe fabrieken en productielijnen niet te doen.
Immers zijn de investeringen enorm en als de vrede in oktober 2023 getekend wordt, houdt de toegenomen vraag na de aanvulling van de voorraden al snel op.
Overheden zullen dus in mijn ogen wel met zekerheden moeten komen. Zelfs dan is het geen eenvoudige zaak de productielijnen uit te breiden. De machines die nodig zijn, zijn heel ingewikkeld en weinig bedrijven kunnen die snel maken.
We moeten naar een oorlogsindustrie, terwijl we zelf niet in oorlog zijn. Dat is ook zo’n punt.
Voor ons als beleggers is dus het punt… durven wij, willen wij, investeren in bedrijven die eerst een enorme investering moeten doen voor een toekomstige winst die op zijn best onzeker is?
De wereld kan nog lang niet zonder olie. Het is dus logisch dat een aantal ontwikkelingen de olieprijs omhoog gaan brengen, en toch zien we dat nog niet gebeuren.
De eerste ontwikkeling is dat er steeds meer moeite gedaan moet worden om olie aan de bodem te onttrekken. De makkelijke bronnen raken leeg.
Daarbij is het dan nu zo dat de grootste olieproducten (Rusland) niet alleen te maken heeft met een embargo, maar ook met enorme productie problemen omdat de westerse bedrijven die de productie van olie realiseerden uit Rusland weggetrokken zijn. Het gaat dus goed, zolang alles werkt, maar zodra belangrijke storingen optreden is het de vraag of de productie blijft bestaan. Een stilgevallen bron is een gesloten bron. Zeker in Rusland. De permafrost zorgt er dan voor dat alles zo vast komt te zitten dat je alles opnieuw moet aanboren.
De productie die Rusland nog wel levert komt op de wereldmarkt via China, India en enkele pijpleidingen die nog werken.
De Russische uitvoer is in januari naar verluidt 43% gedaald ten opzicht van een jaar geleden. Punt is, we weten dat productie verlies niet zeker omdat Rusland er niet open over is. Het blijft dus op zijn best een schatting.
Het is echter niet zo vreemd die productie daling zo dramatisch in te schatten.
De wereld is nu twee belangrijke dingen aan het doen.
- De productie elders aan het verhogen
- Zoeken naar alternatieven voor het verbranden van olie.
Dat laatste zien we terug in de opkomst van elektrische auto’s. Dat is een trend die niet meer te stoppen is.
Zelfs vrachtauto’s gaan op andere energiebronnen dan benzine, gas of diesel rijden.
Gaat de olieprijs dus nog dramatisch omhoog? Ik verwacht het niet vanuit de oorlog in Oekraïne. Uiteraard kan er iets anders gebeuren. Bijvoorbeeld een oorlog tussen Iran en Saoedi Arabië. Zoiets kan de olieprijs enorm doen stijgen. Het is dus onmogelijk te stellen dat olie ‘nooit meer’ naar $150 per vat zal gaan. Ik verwacht echter niet dat dit gaat gebeuren naar aanleiding van Rusland.
De wereld leert omgaan met de verlaagde export vanuit Rusland.
Neon is een basiselement en het is op zich niet zeldzaam in het heelal. Het is echter wel vrij zeldzaam op aarde.
Met de inval van Rusland in Oekraïne werd in Mariopol de fabriek vernietigd die 50% van de wereldproductie voor haar rekening nam.
Een groot deel van de resterende productie in de wereld kwam vanuit Rusland. Door de sancties en door de stilvallende economie van Rusland is die productie ook weggevallen.
Kortom, de wereld zit bijna zonder neon productie.
Nu zult u denken, dat is dan jammer, maar ik kan zonder een neon lamp.
Dat is waar. Maar…
Kunt u ook zonder zeer ingewikkelde computerchips? Het proces om die te maken heeft ook neon nodig.
De wereld moet nu dus op zoek naar nieuwe plekken om neon te produceren. Wat je er voor nodig hebt, is schaal. Daarom werd in Oekraïne de fabriek naast een enorme staalfabriek gebouwd.
De vraag is nu wie de grootschalige productie van neon gaat oppakken en waar de fabriek dan komt. Het is extreem belangrijk dat de productie op gang komt, want zonder neon geen grootschalige productie van computerchips.
Ik overweeg er een rapport over te gaan schrijven. Het is immers ontzettend belangrijk en hoewel de markt voor neon misschien niet groot is, is de impact van die markt wel enorm.
China leert de lessen die Rusland nu pijnlijk ondergaat. Rusland dacht dat het Europa al volledig afhankelijk had gemaakt en dat het daarom Europa had geneutraliseerd in haar streven Oekraïne weer in te lijven.
Dat was een misrekening.
China wil zo’n misrekening voorkomen en heeft haar beleid bijgesteld.
Het beleid van China is dan nu ook om niet afhankelijk van de wereld te zijn, terwijl de wereld wel afhankelijk van China is.
Hoe gaan ze dat voor elkaar krijgen?
Als eerste moet de interne markt van China verder ontwikkeld worden. Daartoe moet China nu eerst haar vastgoed crisis oplossen. Daar wordt nu veel geld naar toe gesubsidieerd.
Ook moet China, nog meer dan nu, de fabriek van de wereld worden. Het moet zo worden dat bepaalde producten straks alleen nog maar in China gemaakt kunnen worden. China doet dat nu al door de productie van bepaalde producten te subsidiëren. Andere landen kunnen niet concurreren met de lage prijzen van China en sluiten hun fabrieken.
Ook wil China de markt voor rare earth metalen volledig naar zich toe trekken. Als dat niet kan door prijsdumpingen, dan desnoods door concurrenten uit andere landen over te nemen.
Ook gaat China verder met haar Road en Belt initiatief waarmee het landen helpt en tegelijk enorm financieel afhankelijk maakt. China investeert in wegen en infrastructuur, maar het land waar ze dat doen wordt opgezadeld met zware leningen die in feite niet op tijd afgelost kunnen worden. Vervolgens neemt China die wegen en infrastructuur over en moet het land genoegen nemen met een zware Chinese belasting, desnoods afgedwongen door Chinese soldaten. We zien dit al gebeuren in Afrika en enkele eilanden in de grote oceaan.
Is dit negatief voor ons?
De vraag stellen is eigenlijk al aangeven dat je er niets van begrijpt…
Ja, het is negatief voor ons. China gaat, net als de VS een paar jaar geleden openlijk deed, een ‘China eerst’ beleid voeren. De Chinese bevolking moet gevoed worden, als daarvoor Afrika of de rest van de wereld honger moet leiden, dan is dat maar zo. (Herkenbaar is het niet? Ook wij zouden ons rot moeten schamen.)
China wil Taiwan overmeesteren en daar blijft het niet bij. De verovering van de Zuid Chinese zee was de eerste stap. Taiwan wordt stap twee en daarna zal gaandeweg heel de Grote Oceaan een Chinese oceaan moeten gaan worden.
In de ogen van China is Europa slechts oude meuk die opgeruimd moet worden. Ze willen het niet veroveren, maar Europa hebben ze niets mee, mag wat hen betreft verpauperen of overgenomen worden door Rusland. China wil ook de oostelijke delen van Rusland onder haar controle hebben, dus de verschuiving van Rusland naar het westen zou China bijzonder goed uitkomen.
Wat zouden we moeten doen?
In mijn ogen zou Europa zelf weer veel productie moeten gaan oppakken en zou Europa haar relatie met Afrika moeten heroverwegen. Zie dat continent eindelijk eens als partner, niet als wingewest. China is, net als Rusland, deel van een ander blok. Je hoeft er geen oorlog mee te voeren, maar realiseer je dat er nooit een oprecht vriendschappelijke relatie mee komt. De belangen liggen te ver uiteen. De methode van regeren is te ver van de democratische wijze afwijkend en daar moeten we veel alerter op zijn.
Westerse bedrijven die productie in China laten uitvoeren zouden een extra belasting opgelegd moeten worden zodat het voordeel van uitbesteden aan China verloren gaat. Wij moeten snel onafhankelijk van China worden. Doen we dat niet, dan zal ons dat in de toekomst gaan bijten.
We lezen nog altijd over het feit dat in het tweede kwartaal van 2022 de Russische economie slechts een fractie kromp.
Dat is nog waar ook. Maar het had wel een heel speciale reden.
Het aantal werklozen nam in het tweede kwartaal in Rusland enorm toe en de consumentenmarkt stortte in dat kwartaal volledig in. Normaal gesproken was de Russische economie in het tweede kwartaal ook al fors onderuit gegaan. Het gebeurde niet omdat vooral aardgas heel veel duurder werd en door Rusland in enorme hoeveelheden aan Europa geleverd kon worden. Gas werd tot wel 10x duurder. Rusland kon alle problemen in haar economie dekken met de enorm toegenomen gasinkomsten.
Maar… In het derde kwartaal daalde de prijs van gas EN liep de afname van dat gas door Europa enorm terug. De productie capaciteit van Rusland nam al af en energie die ze aan China en India wilde verkopen was qua hoeveelheden een fractie van wat eerder aan Europa verkocht werd, maar ook konden de Russen er veel minder geld voor vragen.
Naast dus miljoenen werklozen en een ingestorte consumentenmarkt ook geen netto inkomsten meer vanuit de Russische energie.
In het vierde kwartaal kwam daar het vertrek van bijna een miljoen jonge mannen naar het buitenland bij en de mobilisatie van officieel 300.000 mannen in het leger.
De Russische economie is nu compleet ingestort en economische kerncijfers zijn nu staatsgeheim. De sancties zorgen er voor dat Rusland veel onderhoud niet meer kan uitvoeren. Energieproductie, maar ook onderhoud op infrastructuur is nu veel moeilijker geworden. Vliegtuigen, treinen, vrachtauto’s, als het kapot gaat, dan is reparatie steeds moeilijker en soms zelfs onmogelijk. Sommige oliebronnen produceren door het vertrek van de westerse bedrijven en de opgelegde embargo’s nu nog slechts 10% van hun eerdere capaciteit.
De echte cijfers houden ze in Rusland nu onder de pet, maar het zou met niet verbazen als 2023 Rusland een economie kent die slechts 50% is van wat het in 2021 was. Het zou volkomen logisch zijn.
Gisteren kwam er een interessante reactie op mijn video van gisteren. De reageerder is van mening dat de sancties tegen Rusland alleen maar gunstig voor Rusland uitpakken.
Nu ben ik het daar niet helemaal mee eens, maar even buiten dat feit… Wat zou de beste reactie van het westen richting Rusland moeten zijn?
Is het signaal van gerichte sancties in combinatie met een enorme stroom wapens richting Oekraïne niet de beste reactie die het westen geven kan?
Immers, zouden we niets doen, dan was Oekraïne onder de voet gelopen en Moldavië ook. Daarna zouden de Baltische Staten aan de beurt komen. De NAVO deed toch niets…
Juist door Rusland keihard te raken zonder zelf oorlog te voeren houden we onze economie sterk en ons leger ook. Dat is de beste oplossing. Immers zelf moeten vechten is in alle opzichten duur.
De Russen kunnen inderdaad enig profijt hebben van de hogere olieprijs. Maar, dan moeten ze die olie wel kunnen verkopen. Het verplaatsen van olie kost ook geld. Ondertussen vecht Rusland wel en heeft het al meer dan 10.000 gewonde Russische soldaten te verplegen. Die eventuele winst van de olie gaat verloren door de zorgkosten over deze 10.000 soldaten.
De Russische economie draait wel door, maar er vallen wel degelijk zware klappen in de economie van Rusland. Het duurt even voor dat het zichtbaar wordt, maar het feit dat er steeds meer gehamsterd wordt in Rusland is een teken aan de wand.
De Russen zullen niet snel honger hebben, want ze produceren meer voedsel dan ze gebruiken, maar veel buitenlandse waren zijn niet meer beschikbaar. Dat geldt ook voor onderdelen die vanuit het buitenland moeten komen. De productie in Rusland heeft daar last van. Het is geen acuut probleem, maar het begint wel pijn te doen.
Het voorkomt escalatie van de oorlog niet, maar wat zou het westen meer moeten of kunnen doen? Of wat zou het beter moeten doen? Ik weet het niet. Ik denk dat het westen nu een heel doordachte aanpak heeft. Zelf zou ik ook Russische energie niet meer afnemen, maar uiteindelijk is het zo dat we onszelf daarmee ook enorm hebben. Europa en dan met name Duitsland, heeft zich veel te afhankelijk van die Russische energie gemaakt. Dat is een fout die de Duitsers nu wel ingezien hebben.
In feite is de oorlog ontstaan omdat Putin de overtuiging had dat de Duitsers door hun afhankelijkheid wel onder de duim gehouden konden worden. De Duitsers zouden daarmee wel een bom onder de EU en de NAVO leggen. Dát was een enorme misrekening van Putin en de rekening betalen zijn soldaten met bloed.
Voor een deel van de wereld is de oplossing in minder fossiele brandstoffen gebruiken gevonden door het in gebruik nemen van kerncentrales.
De komende jaren zullen er daarom nog weer een paar kerncentrales online komen.
Zo is het de bedoeling dat Turkije in 2023 twee kerncentrales online gaat brengen. Het land zal daarbij proberen om eigen productie van kernmateriaal te gaan gebruiken, zodat het niet afhankelijk is van import. In totaal wil Turkije nog negen kerncentrales bouwen en is het de bedoeling dat een derde kerncentrale in aanbouw in 2025 online gaat komen.
Ook Iran wil (in 2024) twee kerncentrales online gaan brengen. Er staan nog drie centrales in de planning.
Pakistan is van plan dit jaar nog drie kerncentrales online gaan brengen.
Zelfs Japan, dat eerder de wens uitsprak zonder kernenergie verder te kunnen, zal in 2025 een nieuwe kerncentrale in gebruik nemen. Een andere centrale is ook in aanbouw, maar nog onduidelijk wanneer deze echt online gaat komen. In Japan zijn nu nog negen centrales online. Na 2011 zijn veel centrales gesloten en van zo’n 25 centrales is de vergunning nu ingetrokken en gaat nog bepaald worden of deze alsnog weer gaat worden toegekend.
Het zo arme Bangladesh wil in 2023 twee kerncentrales opstarten. Zoals het er nu uitziet is één centrale al vertraagd tot 2024.
Vanuit China is bekend dat het in 2024 in ieder geval twee centrales online zal brengen. In totaal zijn er nu 18 centrales in aanbouw in China. Ook China probeert zo veel mogelijk vanuit eigen binnenlandse productie het uranium te produceren. Er staan maar liefst 85 centrales gepland. De bouw er van moet nog gaan beginnen.
Argentinië heeft plannen voor drie extra kerncentrales. Eén daarvan is nu al in aanbouw.
Armenië heeft één kerncentrale in aanbouw ter vervanging van de al in 1989 gesloten centrale in Metsamor. De nieuwe centrale moet in 2023 operationeel worden.
Wit Rusland wil in 2021 en 2022 een kerncentrale online brengen. Het zijn dan de enige twee actieve kerncentrales in dat land.
België gaat in de komende vier jaar al haar kerncentrales voorbij de houdbaarheidsdatum zien komen. Er zijn, voor zo ver mij bekend, geen plannen voor nieuwbouw van centrales. Meest waarschijnlijke scenario is verlenging van de houdbaarheidsdatum totdat het te veel begint te stinken.
Brazilië is nu al tien jaar bezig een derde centrale te bouwen. Onduidelijk is wanneer deze gereed zal komen.
Canada zal de komende jaren enkele centrales gaan sluiten, of moet alsnog besluiten tot het langer open houden van bestaande centrales. Er zijn nog geen plannen tot nieuwbouw.
Tsjechië heeft drie centrales in aanbouw.
Egypte heeft vier kerncentrales in de planning staan. De bouw van tenminste één daarvan moet dit jaar gaan beginnen.
Finland wil er twee centrales bij hebben. Het land heeft er al vier operationeel.
Frankrijk heeft één centrale in aanbouw. Het land heeft veel oude centrales en heeft in 2020 twee centrales gesloten.
Duitsland heeft besloten zonder kernenergie verder te willen en is nu bezig om bijna alle centrales te sluiten. Op dit moment zijn er nog altijd zes kerncentrales actief.
Hongarije wil een tweetal extra centrales online gaan brengen. planning is 2023 en 2025.
India is één van de grote groeilanden. Het land heeft nu 21 kerncentrales actief er zijn er nu negen in aanbouw en er staan er nog 34 in de planning.
Indonesië heeft zes kerncentrales in de planning staan. Die moeten tussen 2022 en 2030 online gaan komen.
Italië is haar kerncentrales aan het sluiten. Er staan geen nieuwe in de planning.
Kazachstan heeft twee kerncentrales in de planning staan.
Litouwen is haar resterende twee centrales aan het uitschakelen. Er staan nu geen plannen meer open.
Polen heeft plannen voor zeven nieuwe kerncentrales. De meeste moeten tussen 2033 en 2040 online gaan komen.
Roemenië wil op termijn van twee naar vier centrales. De bouw is ooit gestaakt en moet weer worden opgepakt.
Rusland heeft nog 33 kerncentrales in de planning. Op dit moment zijn er drie kerncentrales in aanbouw. Eén van de drie ligt de bouw nu weer van stil.
Slowakije heeft twee centrales in aanbouw en één centrale in de planning.
Slovenië heeft één centrale in de planning. In 2027 willen ze beginnen met bouwen.
Zuid Afrika heeft plannen voor acht nieuwe centrales. Onduidelijk is wanneer deze online moeten gaan komen. De bouw is nog niet begonnen. Papier is geduldig.
Zuid Korea heeft nu vier centrales in aanbouw. Er zijn nu 24 kerncentrales actief.
Spanje is haar kerncentrales aan het sluiten. Drie zijn in afbouw fase. zeven kerncentrales zijn nog operationeel.
Zweden is ook bezig met de sluiting van centrales. zeven zijn actief bezig met afsluiten. Er zijn nog zes kerncentrales online.
Zwitserland heeft nu vier kerncentrales online. Er zijn nog geen plannen tot uitbreiding.
Taiwan heeft vier kerncentrales online. Twee zijn al sinds 1999 in aanbouw, zonder dat een einddatum van deze aanbouw in beeld is.
Oekraïne is nu bezig twee kerncentrales te bouwen. Het land heeft enorm veel centrales die ooit in aanbouw waren, maar na de ramp in Tsjernobyl nooit meer werden afgebouwd. Het land heeft nog 15 actieve kerncentrales.
UAE is bezig drie centrales te bouwen.
Het Verenigd Koninkrijk heeft zes nieuwe kerncentrales in de planning. Er wordt nog niet gebouwd. Het land heeft 15 actieve centrales.
De Verenigde Staten heeft plannen voor 17 nieuwe kerncentrales. Vier andere zijn nu al in aanbouw.
Kortom… Er zit nogal wat capaciteit aan te komen.
De hoeveelheid centrales neemt enorm toe, terwijl uranium productie nog altijd niet toeneemt. De vraag is uiteraard wanneer de prijs van uranium omhoog schiet. Het feit dat landen als China, de VS en Turkije zoveel mogelijk vanuit eigen productie willen gaan draaien is voor de prijs van uranium niet zo van belang. Er is zo veel als er is. De wereldproductie is te laag en net zoals de bouw van een kerncentrale jaren neemt, zo duurt ook de bouw van een uraniummijn enorm lang. De huidige lage prijs voor uranium is op termijn niet vol te houden.
In de x10 beleggen portefeuille ligt er een nadruk op uranium aandelen. In mijn visie de belangrijkste sector voor de komende 25 jaar.
Gisteren schreef ik over het feit dat de invoerheffingen het verkeerde middel zijn. OK, dat kan je dan aannemen en/of accepteren, maar wat is dan wél een goede aanpak?
Om dat te kunnen bepalen moeten we eerst vaststellen waarom China bepaalde voordelen verkreeg.

De grootste westerse productiebedrijven wilden eind vorige eeuw best aan de steeds strenger wordende westerse milieu-eisen gaan voldoen, maar dan moesten ze bepaalde vrijheden krijgen. Zo’n vrijheid was de verplaatsing van productie naar China.
Zo konden ze zonder veel tegengas van politiek en vakbonden heel veel productie banen naar China verplaatsen. Met de verplaatsing van de productie kon de industrie makkelijk aan alle milieu-eisen voldoen. Iedereen gelukkig.
Met China werden allemaal afspraken gemaakt die er voor zorgden dat de uitbestede productie ook echt goedkoop bleef.
De productie ging naar een land waar arbeid bijna gratis was en waarmee dus deals werden gemaakt door grote bedrijven. De bedrijven, NIET China, vroegen om de voordelen.
De winsten die de bedrijven maakten gingen naar Amerika en Europa, NIET naar China. China profiteerde wel, maar relatief heel langzaam en heel beperkt van het feit dat de westerse productie naar China kwam.
Amerikaanse producten werden de eerste 15 jaar niet door China overgenomen, maar werden door Amerikaanse bedrijven uitbesteedt aan China. Het zijn nu vooral deze Amerikaanse producten die nu door de importheffingen duurder worden in de VS. Het grappige is dus dat bijvoorbeeld Duitse of Mexicaanse producten verhoudingsgewijs goedkoper in de VS worden nu de VS haar eigen, aan China uitbestede producten, van 25% invoerheffing voorziet.
Hoe kan het anders?
Dat kan door Amerikaanse bedrijven een belastingvoordeel te geven als ze hun producten ook echt in Amerika produceren. De vraag is of je dat wilt, maar het is een idee. Immers, zodra ze de productie overgeheveld hebben, kan je ze weer hogere belastingen op arbeid opleggen. Dat is zoals de politiek werkt, laten we er geen doekjes om winden.
Momenteel is er alleen maar vanuit de politiek de invoerheffingen sanctie, zonder dat er echt voordelen voor de bedrijven zijn. Trump legt in feite met de importheffingen sancties op aan de verkeerde partij. Hij wil China straffen, maar hij moet Amerikaanse ondernemers er op aanspraken. Overigens heeft hij daarbij boter op zijn hoofd, want heel het Trump imperium drijft op “made in China”. De gluiperd is zelf één van de boefjes die graag gebruik maakt van de goedkope Chinese arbeid. Die rode petjes zijn allemaal in China geproduceerd.
Zoals ik al eerder schreef, puur de productie naar de VS halen gaat geen oplossing bieden omdat ze in China veel goedkoper kunnen produceren. Amerikaanse producten, duur geproduceerd in de VS, hebben dus op de wereldmarkt geen schijn van kans. Daar veranderen de invoerheffingen niets aan. Arbeid in de VS goedkoper maken helpt wel, maar zoals ook al eens beschreven, de bevolkingsopbouw van de VS maakt dit niet zo heel interessant. Amerika was productieland toen de bevolking relatief jong was. Nu de vergrijzing enorm heeft toegeslagen er er niet genoeg volk meer om serieus productie te draaien. Volk dat er in landen als China, Vietnam, India en Indonesië wel is. Dat zijn logische productielanden, terwijl de VS en Europa logische service landen zijn. Wij leveren vooral services, geen massaproducten.
De ultieme oplossing is een andere president die wel verstand van zaken heeft en die minder boter op zijn hoofd heeft.