Trump wil in de aanloop naar de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van november graag rust in het Midden-Oosten. Hij hoopte dat het 60-dagenmemorandum daarvoor zou zorgen. Volgens mij was de achterliggende gedachte eenvoudig: geef Iran op papier zoveel mogelijk tegemoetkomingen. Beloof desnoods meer dan je uiteindelijk van plan bent na te komen, zolang er richting november maar tijdelijk rust ontstaat en de energieprijzen laag blijven.
Die strategie liep echter spaak. Trump lijkt regelmatig moeite te hebben vertrouwelijke informatie voor zich te houden en suggereerde zelf dat het memorandum vooral een tactische zet was. Daarmee verdween bij Iran het vertrouwen dat de afspraken serieus waren bedoeld.
Het gevolg was dat de hardliners in Iran zich gesterkt voelden. Zij konden opnieuw wijzen op hun stelling dat de Verenigde Staten geen betrouwbare onderhandelingspartner zijn. Dat lijkt hun positie binnen Iran verder te hebben versterkt. Naar mijn mening is dit diplomatiek gezien een grote misser van Washington geweest.
Vervolgens stelde Iran dat het meer zeggenschap wil over de Straat van Hormuz, hoewel de juridische status van deze internationale zeeroute veel complexer is dan een eenzijdige claim.
De situatie escaleerde verder toen Trump deze week aangaf dat de Verenigde Staten een heffing van 20% zouden willen invoeren. Dat leidde tot grote onrust in de regio.
Ik vermoed dat er daarna stevige gesprekken met Washington hebben plaatsgevonden vanuit de Golfstaten. Het is goed mogelijk dat daar duidelijk is gemaakt dat een verdere escalatie onacceptabel zou zijn en gevolgen zou kunnen hebben voor de Amerikaanse aanwezigheid in de regio.
Opvallend was dat Trump zijn voorstel al binnen 24 uur weer introk. Dat is uitzonderlijk, want hij komt zelden zo snel terug op een publiek ingenomen standpunt. Dat suggereert dat de weerstand tegen zijn plan aanzienlijk is geweest.
De druk op Trump lijkt daarmee verder toe te nemen. In mijn ogen neemt daardoor ook het risico toe dat de Verenigde Staten zich laten meeslepen in nieuwe escalaties. Wanneer een regering onder zware politieke druk staat, bestaat altijd het gevaar dat de aandacht wordt verlegd naar een extern conflict.
Sommigen speculeren daarom zelfs over andere mogelijke brandhaarden, zoals Cuba. Of dat realistisch is, zal de tijd moeten uitwijzen, maar de internationale spanningen nemen onmiskenbaar toe.
