Spoiler alert: de VS is sinds 1945 altijd arrogant geweest. Alleen hadden wij daar lang weinig last van, omdat Europa tot de inner circle behoorde. Maar kijk naar wat de VS sinds 1945 in Latijns-Amerika heeft gedaan, en je ziet een patroon van arrogantie, machtsdenken en hard optreden dat we nu plotseling aan Trump toeschrijven. Trump is misschien openlijker en botter, maar het fundamentele verschil is niet dat de VS arrogantér is geworden — het verschil is dat Europa niet langer automatisch het favoriete bondgenootje is.
Trump lijkt Rusland inmiddels belangrijker te vinden dan traditionele bondgenoten. Rusland kreeg bijvoorbeeld geen Amerikaanse importheffingen opgelegd. Dat zegt op zijn minst iets over de prioriteiten van deze regering.
In zekere zin krijgt Europa nu een behandeling die Latijns-Amerika al decennialang kent: een relatie met de VS die vooral draait om Amerikaanse belangen, niet om gelijkwaardigheid of loyaliteit.
Veel Amerikanen geloven oprecht dat de VS het beste, rijkste, meest vrije en meest democratische land ter wereld is. Maar op veel terreinen klopt dat beeld al lang niet meer. De VS blijft militair de dominante macht, maar op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, veiligheid, persvrijheid en sociale zekerheid scoort het land vaak opvallend matig vergeleken met andere ontwikkelde landen. Ook de staat van de Amerikaanse democratie staat steeds vaker ter discussie.
Tegelijkertijd leeft een groot deel van de Amerikaanse bevolking relatief geïsoleerd van de rest van de wereld. Veel mensen zijn nooit buiten de VS geweest en krijgen vooral een binnenlands perspectief mee. Dat versterkt het idee van Amerikaanse uitzonderlijkheid — en soms ook de overtuiging dat kritiek van buitenaf er niet echt toe doet.
Voor Europa is daarmee een ongemakkelijke realiteit zichtbaar geworden: de vanzelfsprekende bescherming en loyaliteit van de VS zijn niet gegarandeerd. De wereldorde waarop Europa decennialang vertrouwde verandert snel. Dat vraagt om minder naïviteit, meer strategische onafhankelijkheid en een realistischer beeld van internationale machtspolitiek.
