Stel even dat je willekeurig 100 mensen uit de samenleving kiest en ieder van hen €100.000 geeft.
Hoe ziet hun financiële positie er dan precies een jaar later uit?
Het is natuurlijk een inschatting, maar ik denk dat de werkelijkheid niet heel ver van het volgende beeld zal afwijken.
80% heeft vrijwel niets meer.
Het geld is opgegaan aan vakanties, auto’s, verbouwingen, gadgets en andere leuke dingen. Sterker nog: sommigen zijn financieel slechter af dan vóór ze het geld kregen. Ze hebben nu spullen die onderhoud kosten, maar het geld is weg.
15% heeft ongeveer hetzelfde vermogen.
Er staat ergens tussen de €80.000 en €120.000 op de rekening. Ze hebben het geld op de bank gezet of voorzichtig wat belegd. Ze hebben er weinig mee gedaan.
5% heeft aanzienlijk meer geld.
Misschien €150.000, €200.000 of zelfs meer. Een deel daarvan heeft simpelweg geluk gehad. Maar er zijn ook mensen die precies weten hoe je geld kunt laten groeien. Zij hebben het vermogen gebruikt om te ondernemen, te beleggen of te investeren.
En na twee jaar?
Dan worden de verschillen nog groter.
Een deel van de eerste groep is inmiddels financieel in de problemen gekomen of zelfs failliet. Het geld is uitgegeven en de nieuwe lasten hebben hen de das omgedaan.
Van de tweede groep is een deel alsnog gaan consumeren. Misschien houdt nog maar 5% ongeveer €80.000 tot €120.000 over.
En in de derde groep zijn er ook afvallers. Wie met zijn geld gaat speculeren, kan immers ook flink verliezen. Maar er zijn inmiddels ook mensen die van de oorspronkelijke €100.000 €250.000 of meer hebben gemaakt.
Je zou dan ongeveer op deze verdeling kunnen uitkomen:
92% heeft weinig tot niets meer.
5% heeft ongeveer het oorspronkelijke vermogen.
3% heeft aanzienlijk meer vermogen.
En dan komt de interessante vraag:
Hoe krijgen we dit ooit weer ‘eerlijk’?
De rijkste 3% wordt steeds rijker, terwijl de armste groep met enorme spijt terugkijkt op het experiment.
En vervolgens klinkt onvermijdelijk de oproep:
“Het is oneerlijk! De mensen die rijk zijn geworden, moeten de mensen die arm zijn geworden maar helpen.”
Maar durf jij met droge ogen te verklaren dat dit experiment heel anders zou verlopen?
En als dat inderdaad niet zo is, is het dan eerlijk om de mensen die hun €100.000 verstandig hebben gebruikt vervolgens extra te belasten, juist omdat ze meer overhouden?
Iedereen begon immers met precies hetzelfde bedrag.
Natuurlijk is de echte wereld veel ingewikkelder. We worden niet allemaal met dezelfde mogelijkheden, talenten en omstandigheden geboren. De startpositie is dus helemaal niet gelijk.
Maar er blijft een fundamenteel verschil bestaan tussen mensen die hun geld vooral gebruiken voor direct genot en mensen die bereid zijn vandaag iets op te offeren om er morgen meer van te hebben.
Wie dat tweede doet, creëert vermogen door uitgestelde beloning.
En juist daar wordt het lastig om een belastingstelsel te bedenken dat werkelijk als eerlijk wordt ervaren.
Want wanneer wordt het belasten van ongelijkheid een correctie op ongelijke kansen…
en wanneer wordt het simpelweg een straf op het feit dat iemand verstandiger, gelukkiger of succesvoller met zijn geld is omgegaan?
