Dit artikel is tot stand gekomen middels AI, een eerder artikel van mijn hand en de instructies die Leon Berkers aan AI gegeven heeft.
25 maart 2026
Trump zegt dat er productieve gesprekken zijn. Iran zegt dat er helemaal geen gesprekken zijn. Wie liegt er? Eerlijk gezegd maakt het voor de belegger niet zo veel uit. Want als je de situatie modelleert als een rationeel spel tussen twee spelers, dan wijst de wiskunde maar naar één uitkomst.
Laten we het even doorrekenen.
De twee spelers en hun zetten
Je hebt de Coalitie (VS + Israël, operationeel op één lijn onder Trump-Netanyahu) en Iran. Beide spelers hebben twee opties: doorvechten of onderhandelen. Iran kan escaleren — meer mijnen, elektriciteitsinfrastructuur aanvallen — of inhouden en een uitweg accepteren. De Coalitie kan agressief doorgaan met strikes op de resterende lanceerinstallaties, of een deal aanbieden met beperkte terughoudendheid.
Dat geeft je vier scenario’s. En als je de uitkomsten eerlijk inschat — energiezekerheid, regimevoortbestaan, verdere militaire schade — dan is er maar één combinatie waar beide partijen beter van worden dan van elk alternatief.
De dominante strategie
Voor de Coalitie is onderhandelen dominant. Niet omdat ze zwak zijn — 70% van de lanceerinstallaties is al vernietigd — maar juist omdat ze al hebben gewonnen wat militair te winnen valt. Doorgaan met strikes levert geen extra politiek rendement op. Een deal wél: energiezekerheid, een politieke overwinning, en de oliemarkt die weer normaal ademt.
Voor Iran is inhouden de beste respons op een dealvoorstel. Escaleren heeft geen upside. De marinecapaciteit is weg, de luchtmacht is weg. De mijnen in de Straat van Hormuz zijn een pijnpunt voor iedereen, inclusief Iran zelf — je eigen exportinkomsten lopen mee vast.
Het Nash-evenwicht — het punt waar geen van beide partijen baat heeft bij eenzijdig van koers veranderen — is dus: Coalitie biedt een deal aan, Iran trekt zich terug. Speltheoretici noemen dit een dominant-strategy equilibrium. In gewoon Nederlands: de logica van het spel dwingt beide partijen naar hetzelfde hoekje van het bord.
Waarom de signalen kloppen
De Reuters-leak uit Islamabad, Ghalibaf die gemengde signalen geeft, Trump die openlijk over “productieve gesprekken” praat terwijl de strikes gewoon doorgaan — dit is geen contradictie. Dit is het klassieke patroon van cheap talk gevolgd door een geloofwaardige onderhandelingsbeweging. Je behoudt het gezicht in het openbaar, terwijl je achter de schermen de deal sluit.
Rusland wil geen aanval op Bushehr — dat is hun nucleaire exportcontract en reputatie die dan in rook opgaat. Europa heeft tot morgen (26 maart) om LNG-contracten te tekenen en zal dus elke deal steunen die de markt stabiliseert. Beide secundaire spelers versterken de druk richting een akkoord.
Wat dit voor beleggers betekent
De wiskunde geeft dit: circa 65–70% kans op een gecontroleerde de-escalatie in de komende dagen. Islamabad als symbolische locatie, Trump als “winnaar”, Iran dat publiekelijk blijft ontkennen maar stil het akkoord accepteert.
De oliemarkt heeft dit scenario nog niet volledig ingeprijsd. Brent boven de $90 reflecteert nog aanzienlijke risicokorting voor een conflict dat statistisch gezien al aan het convergeren is. De kunstmestmarkt heeft tot het einde van het plantseizoen — de tijd loopt op, en dat geldt voor beide partijen aan de onderhandelingstafel.
Het risico
Het enige scenario dat dit verandert is geen rationaliteit, maar ongeluk. Een hardliner die zonder centraal bevel een aanval uitvoert. Een miscalculatie. Iran heeft gedecentraliseerd — dat was slim voor de oorlogsvoering, maar het creëert een commandoprobleem bij het sluiten van een deal. Niemand heeft misschien meer het gezag om nationaal te tekenen.
Dat is de echte onzekerheidsfactor. Niet of Iran wil onderhandelen — de spellogica zegt van wel. Maar of er nog iemand is die namens Iran kan tekenen.
Ik schat de kans op die complicatie op minder dan 10%. Maar het is de reden dat ik niet zeg: koop nu blind olie-short. De wiskunde wijst één kant op. Mensen wijzen soms een andere kant op.
