Gisteren schreef ik er al over, we gaan in de ontwikkelde wereld een krimp van de bevolking zien, nadat we eerst een enorme vergrijzing door moeten. De huidige opbouw van de welvaartsstaat kan dat niet dragen.
Hoe moet het dan wel?
Als het makkelijk was, dan was de oplossing al gekozen. Het is niet makkelijk, want afbraak van een opgebouwd recht is nooit makkelijk.
Al die ouderen en steeds minder werkende jongeren gaan de maatschappij niet overeind houden. De pensioenleeftijd zal dus omhoog gaan, of we het nu willen of niet.
We zien nu, aan de top van de economische cyclus, dat er bijna een volledige werkgelegenheid is. Wat ga je dan doen? Haal je nog meer buitenlandse werknemers, of laat je ouderen langer door werken?
Toen de pensioenleeftijd enkele jaren geleden opgetrokken werd, was dat nét iets te vroeg. Ouderen moesten doorwerken, terwijl jongeren niet aan een baan konden komen. Nu in 2019 is de situatie zo dat er meer werk is dan beschikbare werkenden. Er is uiteraard een mismatch door opleidingseisen, maar er is momenteel een vrijwel volledige werkgelegenheid.
Nog meer werk vraagt om ouderen die langer doorwerken.
Of je haalt buitenlanders binnen.
Of de economie moet afkoelen.
of… want er is nog een vierde mogelijkheid… Artificial Intelligence (AI) moet ons de ruimte geven om wel economische omzet te maken, zonder dat er meer mensen nodig zijn. Die AI moet dan wel maatschappelijk worden ingezet en niet leiden tot een extreem grote winst voor een extreem groot wereldwijd opererend bedrijf dat nergens belasting betaalt.
Oftewel, wij als mensen moeten veranderen, maar onze economie met extreem grote op winst gerichte bedrijven moet ook helemaal anders. Het zal gedaan zijn met het kapitalistische/socialistisch systeem dat we nu kennen.
Het heeft gewerkt, maar is funest naar de toekomst toe omdat de winst daarmee te veel naar een extreem rijke elite vloeit, daar waar minder mensen gaan werken, maar iedereen wel genoeg inkomen moeten houden om de economie gaande te houden. Ook dat is in het belang van de grote bedrijven, want ze gaan zelf ook onderuit als bijna niemand hun producten nog kan kopen/betalen.
Dit wordt een enorme uitdaging in de toekomst. De grote bedrijven zullen eerst kleiner moeten worden (gemaakt door gedwongen opsplitsingen) en daarna moet de eigendom- en belastingstructuur zo veranderen dat de hele maatschappij baat bij hun werk heeft en genoeg mensen een hoog genoeg inkomen kan bieden zodat we de economie gaande kunnen houden.
