De in de titel genoemde zaken zijn twee heel verschillende fenomenen die elkaar raken, maar die ook compleet los van elkaar gezien moeten worden.
Vrije handel is de motor van ontwikkeling en groei gebleken. Nederland was in 1785 volgens Adam Smith economisch gezien het verst ontwikkelde land ter wereld. Waarom? Puur omdat het land stond voor vrije handel.
Het land was een plaats waar iedereen met lef en ondernemerszin naar toe kon gaan. Natuurlijk waren er in wat toen Nederland was ook mensen die niets moesten hebben van al die buitenlandse gelukszoekers, maar ze brachten en creëerden een voor die tijd ongehoorde welvaart voor relatief grote delen van de bevolking. Niet alleen de oude adel was rijk, maar slimme handelaren waren dat ook.
De economische kracht van Europa is na de Tweede Wereldoorlog tot stand gekomen met eerst de investering van de Amerikanen en daarna de (ooit Duitse, maar ook Franse) droom van een verenigd Europa.
Ontegenzeggelijk heeft de EU een enorme economische groei bewerkstelligd. Een groei die veel groter had kunnen zijn als de politici niet zo spilziek waren geweest, maar dat is helaas een beetje eigen aan macht en politiek.
Globalisering is heel wat anders. Het is het wereldwijd gaan opereren van bedrijven die daarmee machtiger worden dan lokale overheden. Mooie voorbeelden zijn bedrijven als Google, Amazon en Alibaba.
Bedrijven die heel goedkoop kunnen produceren vanwege niet alleen hun enorme omvang, maar ook omdat ze belastingvoordelen kunnen afdwingen. Zo is Amazon één van de rijkste bedrijven ter wereld, maar om haar tweede hoofdkantoor in New York te krijgen moest die stad maar even drie miljard dollar aan voordelen aan Amazon geven. Gelukkig ging dat niet door. Ondertussen is Amazon WEL naar Nay York gekomen, zonder de subsidie. Immers willen dit soort bedrijven heel graag in een stad als New York aanwezig zijn. Daar is heus geen subsidies voor nodig.
Globalisering heeft er voor gezorgd dat een land als China zich razendsnel kon ontwikkelen. Ze werd namelijk de fabriek van de wereld. Iets waar de VS nu van geschrokken is, want niet alleen kunnen de Chinezen nu alles maken, ook zijn ze al in staat gebleken om compleet nieuwe technieken te ontwikkelen. Huawei is er een mooi voorbeeld van. Het bedrijf heeft belangrijke 5G octrooien in haar bezit en Amerikaanse ondernemingen kunnen zonder gebruik te maken van die octrooien niet dezelfde snelheid halen. De 5G in de VS is daarom eigenlijk eerder een soort 4G+.
Globalisering heeft producten veel goedkoper en bereikbaarder gemaakt, maar kwam dus ook met het nadeel dat bedrijven vreselijk machtig zijn geworden. Een mogelijkheid om de nadelen van de globalisering tegen te gaan is het eisen dat bedrijven nooit groter dan een bepaalde omvang mogen worden. Worden ze groter, dan moeten ze splitsen.
Op zich zou dat al wel kunnen helpen, maar niemand kan de bedrijven vervolgens verbieden om toch samen te werken.
De splitsing zou wereldwijd afgesproken moeten worden. De VS en China beginnen er niet aan als slechts één van de twee landen haar bedrijven er toe zou verplichten.
Helaas is de samenwerking op dit moment tussen de landen ver te zoeken. Bedrijven kunnen nu dus onbeperkt blijven groeien. Dat is niet goed voor de wereldbevolking, want die bedrijven zijn er voor hun eigen winst, niet voor het welbevinden van de bevolking.
Dat uiteindelijk die bedrijven wel betalende consumenten nodig hebben, dat gaan ze pas inzien als het al te laat is. Eigen korte termijn gewin is namelijk veel belangrijker dan een duurzaam lange termijn beleid.
