Hoe lang duurt de aftakeling?

De huidige westerse samenleving bestaat in haar huidige vorm zo’n 600 jaar. De laatste 200 jaar is er een versnelling van haar ontwikkeling gekomen door de aanwezigheid van heel veel energie in de vorm van gevonden voorraden fossiele energie. Hierdoor is in feite heel de wereld in de ‘westerse’ sfeer komen te liggen.
Door die gevonden energie hebben we meer kunnen doen dan in feite normaal gesproken qua energie mogelijk was. Immers was het evenwicht erdoor weg.
Als een samenleving zo’n extra, bijna gratis, energie stoot krijgt, dan gaat ze die energie ook gebruiken. Wij deden dat door onder andere de wereldbevolking te laten groeien van 2 miljard naar nu 7 miljard. Dat is dus mogelijk geworden door de enorme hoeveelheden energie die we aan de aarde onttrokken. Energie die we gebruikten om meer te verbouwen, maar ook om steeds verder te ontwikkelen.
De grote vraag is wat er er gaat gebeuren als het moment er is dat het onttrekken van de resterende fossiele energie net zoveel energie kost als dat het zal opleveren.
De olie raakt namelijk nooit op… De resterende olie wordt simpelweg zo duur dat we stoppen het restant te winnen omdat we er niets meer mee kunnen winnen.
En dan…
Kunnen we dan nog altijd 7 miljard of meer monden voeden?
Ook voor de ontwikkeling en opwekking van duurzame energie is energie nodig. Vaak bestaan de producten waarmee we zonnepanelen en windmogens maken uit Rare Metals onderdelen. Daarnaast kost het veel energie deze producten te maken en te vervoeren en installeren. Hebben we dan straks nog wel genoeg energie om EN voeding EN duurzame energiebronnen te realiseren?
De Maja cultuur bestond eeuwen en was waarschijnlijk in slechts 2 seizoenen verdwenen. De structuur viel uit elkaar en men kwam letterlijk massaal om van de honger.
Wat in eeuwen was opgebouwd ging in nog geen twee jaar verloren. Wat overbleef was slechts een restant. Uiteindelijk overleefden een paar mensen deze ramp, maar er was geen elite meer, er was geen samenhang meer. De overlevenden deden slechts dat (overleven) en alle luxe en comfort was verdwenen. Er was simpelweg geen Maja samenleving meer.
De westerse samenleving is zeer complex. We zijn afhankelijk van het vervoer van van alles van over heel de wereld. Als we dat vervoer niet meer kunnen betalen, dan gaat het geen eeuwen duren voor de zaak weer rustig terug bij af is, het gaat binnen een jaar gebeuren. Misschien zelfs nog wel korter.
Kijk naar uzelf. Hoeveel uur kunt u zonder stromend water? U leest het goed, hoeveel uur?
Als ze vandaag ineens zouden dichtgaan, hoeveel dagen kunt u dan zonder winkels?
Hoeveel dagen kunt u uzelf voeden als, om wat voor reden dan ook, de samenhang van de samenleving vandaag wegvalt?
In IJsland waren de supermarkten in 2008 in drie dagen volkomen leeg. De belangrijkste items waren al binnen een dag op.
Onze samenleving ‘leeft’ dankzij de enorme hoeveelheden energie die we aan de aarde onttrekken. We leven dus op geleende energie. Een bron die eindig is. De eindigheid is een kwestie van jaren, tot tientallen jaren, maar dan is het ook echt over omdat er simpelweg niet genoeg meer is tegen aanvaardbare prijzen. De vraag is wat er eerder is, de ondergang doordat deze betaalbare energie op is, of de ondergang omdat deze energie het klimaat zo verstoord dat de klimaatverandering onze samenleving onleefbaar maakt.
De discussie in Nederland over de wenselijkheid om het aanwezige schaliegas te winnen is een non-discussie.
Als we blijven leven zoals we nu leven, dan gaan we die voorraden nodig hebben. Dat we onze ondergang daarmee slechts uitstellen omdat we zouden moeten veranderen is voor mij overduidelijk, maar ondanks dat ik het besef heb dat we nu op de verkeerde weg bezig zijn, blijf ook ik persoonlijk die weg lopen. Ik moet wel, want ik hecht aan mijn bezit, aan mijn eigen grond en daarvoor moet ik inkomen hebben om de belastingen te kunnen betalen.
Als ik geen belastingen over mijn bezit zou hoeven te betalen was het makkelijker geweest. Dan zou ik simpeler kunnen gaan leven en zou ik kunnen leven van het land en zou ik part-time boer kunnen worden. Geen TV meer, geen Smartphone en geen auto’s… Olie zou ik onttrekken uit hout dat ik zelf op mijn land zou laten groeien en wat ik dan kan verbranden om de benodigde olie en het gas eruit te winnen.
Maar ook die levenswijze is, hoe idyllisch ze misschien lijkt, onhoudbaar als we met 7 miljard mensen zijn. Die levenswijze was mogelijk met 2 miljard mensen. Ze is onhaalbaar met 7 miljard mensen.
Als we dus gaan veranderen, dan moet het zo zijn dat we wel kunnen leven, zonder drie kwart van de mensheid kwijt te raken door honger, oorlog, energietekort of ziektes.
De oplossing zou geen makkelijke zijn. De mensheid zou moeten stoppen met groeien in aantallen mensen, maar ook in economie. De eeuwige groei is over. Ze was alleen maar mogelijk met de ‘geleende’ energie. Groei moet komen uit minder energie gebruiken en hetzelfde maar dan duurzaam bijlven produceren.
De groei van de toekomst bestaat er uit niet te verhongeren en niet om te komen vanwege ernstige klimaatverandering.
De groei is dus in feite de aanpassing naar een duurzamere vorm van leven op deze planeet. Dát zou pas een nuttige groei zijn.
Het is echter pertinent niet waar onze politici en onze top-ondernemers mee bezig zijn. Hun inspanningen staan daar haaks op. We gaan dus willens en wetens naar de rand van de afgrond en ik vrees dat we straks, aangekomen bij die rand, geen alternatief meer hebben dan er in te springen.
We zijn, op dat kantelpunt moment aangekomen, dan niet meer in staat om nog een alternatief te vinden en uit te werken.
Natuurlijk zullen er uiteindelijk enkele mensen overleven. Net zoals 60.000 jaar geleden één stam de totale uitroeiing van de mensheid wist te ontlopen. Maar er zal na de ineenstorting van de samenleving geen elite meer zijn en ook geen samenleving zoals we die nu kennen.
De vraag is wie beter af zullen zijn. Degenen die al vrij snel omkomen, of degenen die overleven…
Ik zou willen dat het anders was, maar als de goedkope fossiele energie op is, dan is het heel snel over en uit. 7 miljard mensen EN onze huidige samenleving opbouw is momenteel zonder fossiele energie simpelweg onhoudbaar. Het einde komt zo snel dat er geen tijd voor aanpassing meer is. Aanpassen moeten we NU doen, maar we kiezen ervoor om de problemen te negeren. De winst van de oliemaatschappijen en de banken is in onze maatschappij gewoon te belangrijk.