In Nederland hebben we de markten geliberaliseerd, want dat zou volgens de vroegere rechtse kabinetten effectiever zijn.
Helaas is nu bewezen dat dit dus pertinent niet zo is.
De geprivatiseerde bedrijven stellen investeringen uit, want investeringen beperken de winsten. Aandeelhouders willen rendement zien en te vroeg investeren is dus slechts voor de resultaten en niet populair bij aandeelhouders en de directie. Ook niet bij de directie, want hun bonus zit vast aan de resultaten. Tijdig investeren is dus slecht voor hun bonus. De directie kijkt maar kort vooruit, want hun bonus en hun dienstverband zijn allemaal korte termijn regelingen. Dat ze dus ook voor het bedrijf alleen maar naar de kort termijn kijken is dan niet zo gek.
Ze investeren dus pas als het echt niet anders kan.
Goed en effectief voor het bedrijf, maar slecht voor de samenleving, want ze investeren pas als wij klem zijn komen te zitten. Dan pas is hun investering het overwegen waard.
De samenleving is dus niet goed af met de liberalisering en we zouden moeten overwegen of de samenleving bij wanbeleid van de bedrijven (te laat investeren in capaciteit, of te lang doen over aanpassen van capaciteit), de werkzaamheden niet zou moeten nationaliseren.
De huidige schade door de te kleine capaciteit is nu door onderzoeksbureau Boston Consultancy Group (BCG) berekend op enkele tientallen miljarden per jaar. Daar hadden we dus heel wat capaciteit voor kunnen realiseren… en dan wel op tijd.
liberalisering
Tennet, de beheerder van het netwerk, heeft ter waarde van 2,5 miljard euro opdrachten ter versterking en uitbreiding van het elektriciteitsnet verstrekt aan BAM, Strukton en VolkerWessels.
Deze opdrachten hadden al jaren geleden verstrekt moeten worden, maar liberalisatie houdt in winstmaximalisatie en dus investeringen pas uitvoeren als het ook 100% zeker is dat deze zich gaan uitkeren.
Je moet dus eerst een probleem hebben voor je investeert.
Doe je dat niet en omstandigheden wijzigen, dan heb je geld weggegooid… Maar ondertussen ook geen problemen gehad en hoe verklaar je de investering dan aan je aandeelhouders?
Liberalisering van de markten is een ramp gebleken, met name door dit investeringspunt.
Energie, gezondheidszorg, scholing, watervoorziening, (lucht)havens en wegen, het zijn allemaal zaken die achteraf bezien wel een beter management nodig hadden, maar liberalisering was het antwoord niet.
1 juli 2023 was het exact 20 jaar geleden dat de Vlaamse energiemarkt volledig werd geliberaliseerd. De aan de consumenten en inwoners beloofde lagere prijzen lijken nog altijd ver weg: vandaag kost elektriciteit drie keer zo veel als voor de vrijmaking, al is dat ook te wijten aan de energiecrisis, investeringen voor de energietransitie en constante en aanhoudende politieke inmenging. Hoe dan ook, ook op betere en nieuwe dienstverlening is het nog altijd wachten.
Ik denk dat we toch kunnen stellen dat de liberalisering de beoogde winsten niet gebracht heeft. Marktwerking zou volgens de toen wat rechts georiënteerde politiek de oplossing voor slechte service en hoge kosten zijn. Helaas beide zaken zijn niet beter geworden na 20 jaar marktwerking.
Maar wat is de oplossing dan wel?
Hoe kunnen we wél betere service en lagere kosten krijgen?
Zou een idee kunnen zijn om de consumenten meer zeggenschap over de leiding te geven? Dus stemmen over welke mensen het bedrijf mogen leiden? Of leidt dat tot korte termijn denken van de managers die over een paar jaar herkozen willen worden?
Is de oplossing de klant mede eigenaar maken (coöperatie idee)?
Ik heb de wijsheid hier niet in pacht, wat vindt jij een goede oplossing? Je kan op de site een reactie onder het artikel plaatsen. Denk er aan dat plaatsing vertraagd kan zijn omdat ik reacties actief moet goedkeuren. Zo hou ik de site spamvrij.