De schulden onder strengere controle
- Gegevens
- Gepubliceerd op dinsdag 07 februari 2012 08:10
Vaak wordt gedacht dat de nationale staatsobligaties de enige schulden van de overheid zijn. Helaas is dat niet waar.
De staat bestaat uit vele lagen. In Nederland kennen we onder de staat de provincies en daaronder de gemeentes. Ieder voor zich heeft een jaarlijkse begroting en eventueel een bezit of een schuld.
In Nederland heeft er nooit een wet bestaan die het lagere overheden verbood om zich in de schulden te steken.
In Spanje is het op dat vlak volkomen misgelopen. Daar hebben de lagere overheden enorme schulden en uiteindelijk komt dat toch een keer op het bordje van een hogere overheid. Het is daar zo dat de landelijke overheid zich redelijk gedragen heeft, terwijl de lokale overheden zich financieel gezien volkomen vergaloppeerd hebben.
Dat wil Nederland voorkomen door nu de lagere overheden een liberaal overkomende financiële discipline op te leggen. Met de Wet houdbare Overheidsfinanciën (HOF) wil de landelijke overheid kunnen ingrijpen in begrotingen van lagere overheden.
Waanzin als de lagere overheden zelf een keurig huishoudboekje voeren, maar keiharde noodzaak als ineens Sinterklaas bij een lagere overheid op het pluche blijkt te zitten.
Met de invoering van de wet HOF wordt het hoe dan ook moeilijker om lokaal grote projecten te financieren. Die gaan immers nog wel eens vergezeld van eerst de kost en pas later de baat.
Dat gaat dus lastiger worden.
Aan de andere kant, wie is die hogere overheid dan? Is die niet het grootste voorbeeld van een instituut dat zich niets aantrok van begrotingsdiscipline? Wil een vrijwel totaal blinde hier een aan één oog blinde gaan leiden?
Juist onze nationale overheid is het die zich nu en in het verleden te vaak niets aantrok van begrotingen. Wouter Bos kon ineens tientallen miljarden euro's toveren toen de banken geld wilden hebben om hun hachje te redden.
Tegelijkertijd ontstonden de voedselbanken in Nederland. Ergens rijmt dat niet voor een socialistisch staatsman.
In de wet HOF (what's in a name) wil de overheid ook organisaties met een publieke taak reguleren. Denk aan ziekenhuizen, het waterschap, en misschien zelfs wel woningcorperaties. Op alle fronten worden financieel gezien blunders begaan en de landelijke overheid denkt dat met meer toezicht en meer inspraak vanuit de landelijke overheid er minder ongelukken op financieel gebied gaan gebeuren.
Ondertussen willen de arme provincies dat de rijke provincies een deel van hun vermogen inleveren. Dat terwijl de rijke provincies dat vaak zijn door decennia lang goed financieel beheer en door beleggingen die zich uitkeerden. Hun dat vermogen afnemen en het geld aan provincies die er een potje van maakten geven, is niet bepaald een stimulans voor partijen om nog verder financieel en begrotingstechnisch erg hun best te doen. Het steeds maar weer nivelerend op willen treden van onze overheid doet ons wat dat betreft nog eens de das om. Het zorgt er namelijk voor dat niemand nog wil uitblinken en iedereen een tandje lager in gaat zetten. Immers, als je wel je best doet, dan wordt je de opbrengst uiteindelijk toch weer afgenomen.
Daarom werkt het socialistische systeem dan ook uiteindelijk niet. Jammer alleen dat zo weinig mensen dat willen inzien. De meeste kiezers zitten in en onder het midden... De meerderheid zal dus altijd liever willen delen. Maar goed, dat is een andere discussie.
De vraag is nu of HOF een meerwaarde heeft. Wat mij betreft alleen in die gevallen waarbij een begroting overduidelijk niet glad is, of een partij duidelijk uit de pas gaat lopen.
Hoe dan ook is het altijd te laat om in te grijpen. De vraag is echter wat te laat is. Binnen een jaar ingrijpen is nog altijd beter dan het jarenlang laten voortwoekeren en dan alsnog tot de conclusie komen dat tijdig ingrijpen veel beter was geweest.
Ik kan me in de basis van HOF vinden, als het echter alleen de partijen betreft die niet rondkomen. De anderen moet je niet lastigvallen met meer rompslomp, meer partijen die zich ermee mogen bemoeien.
De overheid zou zich terug moeten trekken, dat doet deze wet pertinent niet. Daarom is het in beginsel geen goede wet. Misschien nu wel noodzakelijk gezien het onvermogen van de bestuurders die nooit financiële discipline is bijgebracht.
Nu invoeren en zo snel mogelijk weer intrekken als de wet overbodig lijkt te worden of blijkt te zijn.
Nu ook al ingeven dat eea over 5 jaar geëvalueerd moet worden met de intentie de wet dan weer in te trekken.